Skip to content

Connectivisme

I store my knowledge in friends….

Als leraar met een lange staat van dienst heb ik de hele evolutie kunnen zien van een tijdperk zonder computers en internet naar de huidige situatie. Het type leerling van 25 jaar geleden is op het vlak van leren totaal niet te vergelijken met jongeren die nu de klas bevolken. Ook leerkrachten zouden zich aan de nieuwe situatie moeten aanpassen, maar dat lukt niet altijd zo gemakkelijk. In een ver verleden ging de kennisoverdracht op een duidelijke manier over van leraar op leerling. Nu leven we in een complexe wereld waar jongeren enorm veel input krijgen buiten de school en dit langs verschillende kanalen en media. Jongeren zijn ingebed in meerdere (al dan niet virtuele) netwerken. Opvoeders en ouders leven in de waan dat de school in de leefwereld van de jongere de status heeft van belangrijkste netwerk. Vaak is dit misschien zo, maar binnen dat schoolnetwerk zijn jongeren heel vaak beïnvloed door andere prikkels dan degene die door de leerkracht en de directie worden uitgezonden.

Onderwijs mag niet op een eenzijdige manier worden aangepakt en er moet aandacht moet zijn voor de nieuwe manier van leren van jongeren. Tegenwoordig is er veel aandacht voor competentieleren. Jongeren moeten gewapend zijn om het proces van leren, dat niet meer mag stoppen bij het behalen van het diploma, verder te zetten.

De theorie van het connectivisme (George Siemens) doet een poging om de nieuwe vorm van leren te beschrijven. Bij het leren is het niet zozeer de bedoeling in te zetten op parate kennis, dan wel op de competentie om snel en efficiënt, als de noodzaak zich aandient, kwaliteitsbronnen te kunnen raadplegen. Know-what maakt plaats voor Know-where. Leren is een sociaal gebeuren. Leren is ook een continu proces en het komt erop aan om je weg te vinden tussen verschillende kennisknooppunten (nodes).

De theorie van het connectivisme weerspiegelt de tijdsgeest. Ik denk aan de geest van het postmodernisme waarbij de cultuur van de tijd niet meer valt te overzien en te vatten. Ook al zegt men dat het einde van het postmodernisme nadert en mensen weer op zoek gaan naar het grote verhaal, toch is het zeker zo dat de kennis en cultuur bestaat uit een spectrum van fragmentarische elementen die voortdurend in beweging zijn en op het eerste gezicht onbeheersbaar. Daarnaast is er met de komst van het internet een nieuwe vorm van lezen gekomen, waarbij informatie-elementen zich niet meer lineair aandienen. Hyperlinks verplichten ons om niet-lineair doorheen een informatieaanbod te surfen. De theorie van het connectivisme loopt parallel met het wereldbeeld van het postmodernisme en de allesomvattende invloed van het internet.

<!–[if gte mso 9]> Normal 0 21 false false false NL-BE X-NONE X-NONE <![endif]–><!–[if gte mso 9]> <![endif]–> <!–[endif]–>

Kennis in onze tijd heeft iets van een kosmos vol sterren die eindeloos door elkaar bewegen en naar mekaar signalen uitsturen. Jongeren leven ook in deze complexe wereld. Technologie is voortdurend en wezenlijk aanwezig. Het onderwijs moet deze realiteit onder ogen zien en hier zinvol mee omgaan, zonder de verworvenheden van het verleden brutaal aan de kant te zetten.

Bart Verswijvel

Advertisements
%d bloggers like this: